Ho là triệu chứng rất thường gặp trong những tháng đầu đời. Tuy nhiên, vì hệ miễn dịch còn non yếu nên mỗi khi trẻ sơ sinh bị ho, không ít cha mẹ lo lắng đến mất ngủ, sợ bé bị viêm phổi hoặc bệnh nặng. Thực tế, ho là một phản xạ tự nhiên giúp làm sạch đường thở, nhưng điều quan trọng là cha mẹ cần biết cách chăm sóc đúng, an toàn và tránh những mẹo dân gian có thể gây hại. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu nguyên nhân, cách xử lý hiệu quả tại nhà và những dấu hiệu cần đưa bé đi khám sớm.
Vì sao trẻ sơ sinh bị ho?
Ho ở trẻ nhỏ không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, để chăm sóc đúng cách, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị ho.
Ho là phản xạ bảo vệ tự nhiên
Cơ thể con người có cơ chế tự làm sạch đường hô hấp bằng cách ho để đẩy:
- Dịch nhầy
- Đờm
- Bụi bẩn
- Dị vật nhỏ
Vì vậy, đôi khi trẻ sơ sinh bị ho chỉ đơn giản là phản xạ giúp bé dễ thở hơn.
Những nguyên nhân phổ biến gây ho ở trẻ
Một số nguyên nhân thường gặp gồm:
- Cảm lạnh do thay đổi thời tiết
- Nhiễm virus đường hô hấp
- Dị ứng với bụi, lông thú, phấn hoa
- Không khí khô gây kích ứng cổ họng
- Trào ngược dạ dày thực quản
- Dịch mũi chảy xuống họng
Đặc biệt vào ban đêm, tình trạng trẻ sơ sinh bị ho có thể rõ rệt hơn vì bé nằm nhiều, dịch mũi dễ chảy xuống gây kích thích.
Dấu hiệu cần theo dõi khi trẻ sơ sinh bị ho
Không phải mọi cơn ho đều cần điều trị bằng thuốc. Tuy nhiên, cha mẹ nên quan sát kỹ khi trẻ sơ sinh bị ho để phát hiện dấu hiệu bất thường.
Ho nhẹ và bé vẫn bú ngủ bình thường
Nếu bé ho vài tiếng, không sốt, vẫn bú tốt và chơi ngoan thì có thể chỉ là ho sinh lý.
Ho kèm triệu chứng nguy hiểm
Hãy đưa bé đi khám ngay nếu trẻ sơ sinh bị ho và có một trong các dấu hiệu:
- Sốt cao trên 38,5°C
- Thở nhanh, thở rít
- Bỏ bú, li bì
- Ho liên tục, ho sặc
- Môi tím tái hoặc khó thở
- Đờm đặc xanh vàng
Đây có thể là dấu hiệu viêm phổi, viêm phế quản hoặc nhiễm trùng nặng.
4 cách chăm sóc trẻ sơ sinh bị ho an toàn tại nhà
Với trẻ nhỏ, nguyên tắc quan trọng nhất là không tự ý dùng thuốc ho. Dưới đây là những cách an toàn được nhiều bác sĩ khuyến nghị khi trẻ sơ sinh bị ho.
1. Cho bé bú nhiều hơn để làm dịu cổ họng
Một trong những phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất khi trẻ sơ sinh bị ho chính là duy trì bú mẹ thường xuyên.
Vì sao bú mẹ giúp giảm ho?
- Bổ sung nước giúp loãng dịch nhầy
- Làm dịu cổ họng đang kích ứng
- Tăng sức đề kháng tự nhiên nhờ kháng thể trong sữa mẹ
Nếu bé uống sữa công thức, cha mẹ vẫn cho bé bú đúng lượng như bình thường, không cần ép uống thêm quá nhiều.
2. Nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý đúng cách
Khi trẻ sơ sinh bị ho, nguyên nhân thường đến từ nghẹt mũi và dịch nhầy chảy xuống họng.
Cách nhỏ mũi an toàn
- Dùng nước muối sinh lý 0,9% mua tại nhà thuốc
- Nhỏ 1 giọt mỗi bên mũi
- Không quá 5–6 lần/ngày
Việc làm sạch mũi giúp bé dễ thở và giảm ho rõ rệt.
3. Hút mũi đúng thời điểm để bé dễ chịu hơn
Sau khi nhỏ nước muối, cha mẹ có thể hút mũi nếu thấy bé nghẹt nhiều. Đây là cách hữu ích khi trẻ sơ sinh bị ho do dịch mũi ứ đọng.
Hướng dẫn hút mũi đúng
- Dùng dụng cụ hút chuyên dụng dạng bóp bóng
- Chỉ đưa đầu hút vào khoảng 0,5–1cm
- Thực hiện nhẹ nhàng, không quá nhiều lần/ngày
Lạm dụng hút mũi có thể làm tổn thương niêm mạc bé.
4. Giữ không khí ẩm giúp giảm ho nhanh
Không khí khô là tác nhân khiến trẻ sơ sinh bị ho nặng hơn, nhất là khi dùng điều hòa.
Cách làm ẩm không khí đơn giản
- Dùng máy tạo độ ẩm phun sương mát
- Đặt một chậu nước trong phòng
- Cho bé hít hơi ấm trong phòng tắm khoảng 10 phút
Không khí ẩm sẽ giúp đường thở không bị khô, bé dễ thở hơn và giảm ho tự nhiên.
Những điều tuyệt đối không nên làm khi trẻ sơ sinh bị ho
Nhiều mẹo truyền miệng có thể gây nguy hiểm, đặc biệt khi trẻ sơ sinh bị ho.
- Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi: Mật ong có nguy cơ gây ngộ độc botulinum rất nguy hiểm.
- Không tự ý dùng thuốc ho, thuốc cảm: Thuốc ho có thể gây ức chế hô hấp, nghẹt thở ở trẻ sơ sinh.
- Không xoa tinh dầu nóng lên da bé: Da trẻ rất mỏng, dễ bỏng hoặc kích ứng.
- Không kê gối cao cho bé ngủ: Việc kê cao đầu có thể tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh (SIDS).
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Cha mẹ nên đưa bé đi khám ngay nếu trẻ sơ sinh bị ho kéo dài trên 3–5 ngày hoặc kèm:
- Sốt cao liên tục
- Thở khò khè rõ rệt
- Ho dữ dội về đêm
- Bé bú kém, sụt cân
- Có dấu hiệu khó thở
Khám sớm giúp chẩn đoán đúng và điều trị an toàn.
Kết luận
Tình trạng trẻ sơ sinh bị ho là điều khá phổ biến, đặc biệt khi giao mùa hoặc môi trường thay đổi. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện bằng chăm sóc đúng cách tại nhà như bú mẹ nhiều hơn, vệ sinh mũi, giữ độ ẩm không khí và theo dõi sát biểu hiện của bé. Quan trọng nhất, cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc hay áp dụng mẹo dân gian chưa kiểm chứng. Nếu thấy dấu hiệu bất thường, hãy đưa bé đến bác sĩ để được tư vấn kịp thời.