Viêm họng là một trong những bệnh lý đường hô hấp phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi thất thường. Khi bé bị viêm họng, trẻ thường cảm thấy đau rát cổ họng, khó nuốt, ho, sốt và quấy khóc nhiều hơn bình thường. Đa phần các trường hợp viêm họng ở trẻ là lành tính, có thể tự cải thiện sau vài ngày nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, điều khiến nhiều phụ huynh lo lắng chính là việc sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, đôi khi bị lạm dụng quá sớm. Theo các chuyên gia y tế, kháng sinh chỉ thật sự cần thiết khi nguyên nhân là do vi khuẩn, còn phần lớn các ca viêm họng ở trẻ lại xuất phát từ virus.
Dấu hiệu thường gặp khi bé bị viêm họng
Khi bé bị viêm họng, bố mẹ có thể dễ dàng nhận ra qua một số biểu hiện đặc trưng như:
- Bé than đau họng hoặc khó chịu khi nuốt
- Ho khan hoặc ho có đờm nhẹ
- Sốt, đôi khi sốt cao trên 38,5 độ
- Nghẹt mũi, chảy nước mũi kèm theo
- Hơi thở có mùi, cổ họng đỏ
- Bé biếng ăn, ngủ không ngon giấc
Việc theo dõi triệu chứng kỹ càng sẽ giúp phụ huynh có hướng xử lý phù hợp ngay từ giai đoạn sớm.
Nguyên nhân khiến bé bị viêm họng kéo dài
Có nhiều yếu tố có thể khiến bé bị viêm họng lặp lại hoặc dai dẳng, phổ biến nhất gồm:
- Nhiễm virus đường hô hấp: Virus cúm, virus hợp bào hô hấp (RSV) hoặc adenovirus là nguyên nhân hàng đầu. Những trường hợp này thường không cần kháng sinh.
- Nhiễm vi khuẩn: Liên cầu khuẩn nhóm A hay phế cầu có thể gây viêm họng nặng hơn, đôi khi cần điều trị đặc hiệu theo chỉ định bác sĩ.
- Không khí ô nhiễm và dị ứng: Khói thuốc, bụi mịn, phấn hoa hoặc lông thú cũng có thể kích thích họng và khiến trẻ dễ bị viêm.
- Trào ngược dạ dày: Một số bé có hiện tượng acid trào ngược lên cổ họng gây kích ứng lâu dài.
- Lây nhiễm từ người xung quanh: Viêm họng có thể lan truyền qua giọt bắn, đặc biệt khi trẻ đi học hoặc tiếp xúc môi trường đông người.
Mẹo chữa viêm họng cho bé không dùng kháng sinh
Khi bé bị viêm họng ở mức độ nhẹ, bố mẹ có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tự nhiên, an toàn tại nhà để giúp bé dễ chịu hơn.
Súc miệng bằng nước muối ấm đúng cách
Nước muối ấm có tác dụng sát khuẩn nhẹ, làm dịu niêm mạc họng và giảm đau rát. Cách pha đơn giản:
- 1 thìa cà phê muối nhỏ
- 1 cốc nước ấm khoảng 250ml
Cho trẻ súc miệng 2–3 lần/ngày (chỉ áp dụng với trẻ đủ lớn, không dùng cho trẻ sơ sinh).
Mật ong và chanh hỗ trợ giảm rát họng
Mật ong nổi tiếng với khả năng làm dịu cổ họng và kháng khuẩn tự nhiên. Lưu ý quan trọng: Không dùng mật ong cho trẻ dưới 1 tuổi.
Với trẻ lớn hơn, có thể pha:
- 1 thìa mật ong
- vài giọt chanh
- nước ấm vừa đủ
Đây là mẹo được nhiều phụ huynh áp dụng khi bé bị viêm họng kèm ho nhẹ.
Trà thảo mộc giúp bé dễ chịu
Một số loại trà thảo mộc như trà hoa cúc, trà gừng loãng có thể giúp làm ấm họng và giảm kích thích. Bố mẹ nên pha thật nhạt, tránh dùng quá nhiều và chỉ nên áp dụng cho trẻ từ 2 tuổi trở lên.
Làm mát và giữ ẩm cổ họng
Khi bé bị viêm họng, cổ họng thường khô rát, vì vậy việc bổ sung độ ẩm rất quan trọng. Một số cách đơn giản:
- Cho bé uống đủ nước ấm
- Ăn sữa chua hoặc cháo loãng
- Dùng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ
Không khí đủ ẩm sẽ giúp bé giảm ho và dễ ngủ hơn.
Lá húng chanh hấp đường phèn
Đây là bài thuốc dân gian quen thuộc được nhiều gia đình sử dụng.
Cách làm:
- 10–15 lá húng chanh
- 3–4 quả quất
- Một ít đường phèn
Hấp cách thủy khoảng 15–20 phút, chắt nước cho bé uống từng thìa nhỏ trong ngày. Biện pháp này đặc biệt hữu ích khi bé bị viêm họng kèm khàn tiếng.
Nghệ hỗ trợ kháng viêm tự nhiên
Nghệ chứa curcumin có đặc tính chống viêm nhẹ. Với trẻ lớn, bố mẹ có thể pha một chút tinh bột nghệ vào nước ấm để uống. Không nên lạm dụng và nên hỏi ý kiến bác sĩ nếu bé có cơ địa dị ứng.
Cách chăm sóc đúng khi bé bị viêm họng tại nhà
Bên cạnh các mẹo tự nhiên, chăm sóc đúng cách sẽ giúp bé hồi phục nhanh hơn.
- Cho bé nghỉ ngơi nhiều, ngủ đủ giấc
- Uống đủ nước để tránh mất nước và khô họng
- Ăn thức ăn mềm, dễ nuốt như cháo, súp
- Tránh đồ cay nóng, nước đá, nước ngọt có gas
- Giữ phòng thoáng mát, tránh khói thuốc và bụi
- Vệ sinh mũi họng sạch sẽ mỗi ngày
Nếu bé bị viêm họng nhưng vẫn sinh hoạt bình thường, đa phần có thể chăm sóc tại nhà.
Khi nào bé bị viêm họng cần đi khám ngay?
Bố mẹ nên đưa trẻ đến bác sĩ nếu có các dấu hiệu:
- Sốt cao liên tục trên 39 độ
- Khó thở, thở rít
- Không ăn uống được, nôn nhiều
- Đau họng nặng kéo dài trên 5 ngày
- Nổi hạch to hoặc nghi ngờ viêm amidan mủ
Việc thăm khám sớm sẽ giúp tránh biến chứng nguy hiểm.
Kết luận
Viêm họng là bệnh phổ biến và đa số trường hợp có thể cải thiện tốt nếu chăm sóc đúng cách. Khi bé bị viêm họng, bố mẹ không nên vội vàng dùng kháng sinh mà cần xác định nguyên nhân rõ ràng, ưu tiên các biện pháp tự nhiên an toàn như nước muối ấm, mật ong, húng chanh hay giữ ẩm cổ họng. Điều quan trọng nhất là theo dõi sát triệu chứng và đưa bé đi khám kịp thời nếu bệnh trở nặng. Một chế độ chăm sóc đúng sẽ giúp bé nhanh hồi phục và hạn chế tái phát lâu dài.