Virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi. Trong giai đoạn này, hệ miễn dịch của bé còn non nớt, đường thở nhỏ và rất dễ bị tắc nghẽn bởi dịch nhầy. Vì vậy, việc phát hiện sớm triệu chứng RSV ở trẻ đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Điều nguy hiểm là RSV thường khởi phát giống cảm lạnh thông thường nên cha mẹ dễ chủ quan. Tuy nhiên, chỉ sau vài ngày, bệnh có thể tiến triển nhanh thành viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi nặng.
Vì sao RSV dễ gây biến chứng nguy hiểm?
Ở trẻ sơ sinh, phổi và hệ hô hấp chưa phát triển hoàn chỉnh. Khi virus RSV tấn công, đường thở dễ phù nề và tăng tiết dịch, gây cản trở quá trình trao đổi oxy. Ngoài ra, trẻ nhỏ chưa có khả năng khạc đờm hoặc thở miệng tốt, nên chỉ cần dịch nhầy tích tụ một lượng nhỏ cũng khiến bé khó thở. Đây là lý do triệu chứng RSV ở trẻ thường nặng hơn so với người lớn.
Các dấu hiệu nhiễm RSV ở trẻ sơ sinh cha mẹ nên cảnh giác
Dưới đây là những biểu hiện phổ biến và nguy hiểm nhất mà phụ huynh cần theo dõi sát.
Ho kéo dài và nặng dần
Ho là dấu hiệu thường gặp nhất khi trẻ nhiễm RSV. Ban đầu, bé có thể ho nhẹ nhưng sau đó tăng dần về tần suất và mức độ. Ho kèm khò khè là dấu hiệu cảnh báo sớm. Khi virus lan xuống đường hô hấp dưới, trẻ có thể ho kèm khò khè hoặc tiếng thở rít. Đây là một trong những triệu chứng RSV ở trẻ cho thấy bệnh đang tiến triển. Nếu cha mẹ nhận thấy bé ho nhiều, khó chịu, bỏ bú hoặc thở bất thường thì nên đưa trẻ đi khám ngay.
Chảy nước mũi và nghẹt mũi kéo dài
Nghẹt mũi thường xuất hiện rất sớm khi RSV xâm nhập đường hô hấp trên. Trẻ có thể chảy nước mũi trong, sau đó dịch đặc dần. Vì trẻ sơ sinh chủ yếu thở bằng mũi, nên nghẹt mũi khiến bé bú kém, ngủ chập chờn và quấy khóc. Đây là triệu chứng RSV ở trẻ rất dễ bị nhầm với cảm lạnh.
Sốt nhẹ hoặc sốt cao
Không phải trẻ nào nhiễm RSV cũng sốt, nhưng sốt vẫn là dấu hiệu khá phổ biến. Trẻ có thể sốt nhẹ 37,5–38°C hoặc sốt cao trên 38,5°C khi bệnh nặng hơn. Khi sốt đi kèm ho kéo dài và khó thở, cha mẹ cần đặc biệt cảnh giác vì đây là triệu chứng RSV ở trẻ thường gặp trong giai đoạn lan xuống phổi.
Thở nhanh, rút lõm ngực, thở rít
Đây là nhóm dấu hiệu nguy hiểm nhất, cảnh báo trẻ đang thiếu oxy. Cha mẹ có thể quan sát thấy:
- Bé thở nhanh hơn bình thường
- Ngực rút lõm khi hít vào
- Cánh mũi phập phồng
- Tiếng thở rít hoặc khò khè
Những biểu hiện này là triệu chứng RSV ở trẻ ở giai đoạn nặng, nguy cơ suy hô hấp cao.
Bú kém, bỏ bú và mệt lả
Khi nhiễm RSV, trẻ phải tiêu hao nhiều năng lượng để thở nên nhanh chóng mệt mỏi. Bé có thể bú ít, bỏ bú hoàn toàn hoặc lừ đừ. Đây là triệu chứng RSV ở trẻ nguy hiểm vì trẻ sơ sinh mất nước rất nhanh và dễ tụt sức.
Ngủ li bì bất thường
Nhiều phụ huynh nghĩ trẻ ngủ nhiều là hồi phục, nhưng thực tế không phải vậy. Nếu bé ngủ li bì, khó đánh thức, kèm thở nhanh thì đó là triệu chứng RSV ở trẻ cho thấy bệnh có thể đang diễn tiến nghiêm trọng.
Tím môi, tím đầu chi
Tím tái là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm, xuất hiện khi trẻ thiếu oxy nặng. Đây là tình trạng cấp cứu khẩn cấp. Khi môi và đầu ngón tay chuyển tím, trẻ cần được đưa đến bệnh viện ngay lập tức. Đây là triệu chứng RSV ở trẻ báo hiệu phổi không còn cung cấp đủ oxy.
Ngừng thở từng cơn hoặc thở ngắt quãng
Trẻ sinh non hoặc dưới 2 tháng tuổi có nguy cơ cao gặp cơn ngừng thở. Những cơn ngưng thở vài giây có thể khiến trẻ tím tái và giảm nhịp tim nhanh chóng. Đây là triệu chứng RSV ở trẻ đặc biệt nguy hiểm, cần cấp cứu ngay.
Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện?
Cha mẹ nên đưa bé đi khám ngay nếu có:
Các dấu hiệu nặng không được trì hoãn
- Ho tăng dần kèm khò khè
- Thở nhanh, rút lõm ngực
- Bú kém, bỏ bú trên 6 giờ
- Ngủ li bì, tím môi
- Ngừng thở hoặc thở ngắt quãng
Những biểu hiện này đều là triệu chứng RSV ở trẻ ở giai đoạn nguy hiểm.
Phòng ngừa RSV cho trẻ sơ sinh hiệu quả
Hiện chưa có thuốc đặc trị RSV, nên phòng bệnh vẫn là quan trọng nhất.
Biện pháp giúp giảm nguy cơ lây nhiễm
- Rửa tay sạch trước khi bế bé
- Tránh cho trẻ tiếp xúc nơi đông người
- Giữ nhà cửa thông thoáng, tránh khói thuốc
- Cho trẻ bú mẹ để tăng miễn dịch
Kháng thể đơn dòng cho nhóm nguy cơ cao
Trẻ sinh non, bệnh tim bẩm sinh hoặc bệnh phổi mạn tính có thể được bác sĩ chỉ định palivizumab để giảm nguy cơ nhập viện.
Kết luận
RSV là virus hô hấp phổ biến nhưng cực kỳ nguy hiểm ở trẻ sơ sinh, đặc biệt khi bệnh tiến triển nhanh thành viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi nặng. Việc nhận biết sớm triệu chứng RSV ở trẻ như ho kéo dài, thở nhanh, bỏ bú, tím tái hay ngừng thở sẽ giúp cha mẹ đưa con đi khám kịp thời và hạn chế biến chứng nguy hiểm.