Các bệnh đường hô hấp luôn là vấn đề khiến phụ huynh lo lắng, đặc biệt khi trẻ có biểu hiện nghẹt mũi kéo dài, ho đêm hoặc chảy mũi đặc. Trong số đó, viêm xoang ở trẻ em là bệnh lý khá phổ biến nhưng dễ bị nhầm với cảm lạnh thông thường. Do cấu trúc xoang của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh, triệu chứng thường không rõ ràng như người lớn. Nếu phát hiện muộn, bệnh có thể kéo dài dai dẳng và gây ảnh hưởng lớn đến giấc ngủ, sức khỏe cũng như sự phát triển của trẻ.
Nguyên nhân gây viêm xoang ở trẻ nhỏ
Ở trẻ em, hệ thống xoang rất nhạy cảm và dễ bị viêm khi niêm mạc bị phù nề hoặc dịch nhầy ứ đọng. Viêm xoang ở trẻ em thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau.
Nhiễm virus, vi khuẩn và nấm
Phần lớn các trường hợp bắt đầu từ nhiễm virus đường hô hấp. Sau đó, vi khuẩn có thể bội nhiễm và gây viêm nặng hơn. Một số tác nhân thường gặp gồm:
- Streptococcus pneumoniae
- Haemophilus influenzae
- Pseudomonas aeruginosa
Những vi khuẩn này có thể lan từ vùng họng lên xoang và gây bệnh.
Cơ địa dị ứng và viêm mũi kéo dài
Trẻ bị dị ứng thời tiết, dị ứng bụi nhà, lông thú hoặc phấn hoa thường xuyên có nguy cơ cao mắc viêm xoang ở trẻ em. Khi mũi bị kích ứng liên tục, dịch nhầy tiết nhiều sẽ làm bít tắc đường thông xoang.
Bệnh lý tai mũi họng tái phát nhiều lần
Các bệnh như:
- Viêm amidan
- Viêm VA quá phát
- Viêm mũi họng kéo dài
Đều tạo điều kiện làm niêm mạc mũi sưng nề và dẫn tới viêm xoang ở trẻ em.
Bất thường cấu trúc hốc mũi
Một số trẻ có vẹo vách ngăn hoặc bất thường bẩm sinh khiến dịch xoang khó thoát ra ngoài. Đây cũng là nguyên nhân quan trọng gây viêm kéo dài.
Triệu chứng thường gặp của viêm xoang ở trẻ nhỏ
Không giống người lớn, trẻ nhỏ khó mô tả cảm giác đau nhức hay nặng mặt. Vì vậy, cha mẹ cần quan sát kỹ những dấu hiệu nghi ngờ viêm xoang ở trẻ em.
Dấu hiệu sau cảm cúm kéo dài
Khi trẻ bị cảm hoặc viêm hô hấp trên quá 7–10 ngày nhưng vẫn chưa khỏi, phụ huynh nên cảnh giác. Một số biểu hiện điển hình gồm:
- Chảy mũi đặc màu vàng hoặc xanh
- Mũi có mùi hôi
- Nghẹt mũi liên tục
- Ho nhiều về đêm
Đây là nhóm triệu chứng thường thấy nhất của viêm xoang ở trẻ em.
Triệu chứng ảnh hưởng đến giấc ngủ và sinh hoạt
Trẻ có thể:
- Ngủ ngáy, ngủ không sâu giấc
- Hay quấy khóc ban đêm
- Dễ nôn ọe do dịch mũi chảy xuống họng
- Mệt mỏi, kém ăn
Những biểu hiện này khiến bệnh dễ bị bỏ sót nếu phụ huynh chủ quan.
Dấu hiệu ở trẻ lớn
Với trẻ lớn hơn, viêm xoang ở trẻ em có thể gây thêm:
- Đau đầu âm ỉ
- Nặng vùng mặt
- Sưng nhẹ quanh mắt
- Đau răng hàm trên
Các thể bệnh viêm xoang ở trẻ nhỏ
Tùy thời gian kéo dài, viêm xoang ở trẻ em được chia thành 3 dạng chính.
Viêm xoang cấp tính
- Thời gian dưới 4 tuần
- Triệu chứng rõ rệt, sốt nhẹ, chảy mũi đặc
Viêm xoang bán cấp
- Kéo dài từ 4–8 tuần
- Dễ tái phát nếu điều trị chưa dứt điểm
Viêm xoang mạn tính
- Trên 8–12 tuần
- Triệu chứng dai dẳng nhưng âm thầm
Viêm mạn tính có thể khiến trẻ mất khả năng ngửi mùi và ho kéo dài nhiều tháng.
Biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời
Điều đáng lo nhất là viêm xoang ở trẻ em không chỉ gây khó chịu mà còn có nguy cơ biến chứng nghiêm trọng.
Biến chứng tai mũi họng
- Viêm tai giữa ứ dịch
- Polyp mũi
- Viêm họng mạn tính
Biến chứng đường hô hấp dưới
Nhiều trẻ bị:
- Viêm phế quản tái phát
- Hen suyễn kéo dài
- Ho mãn tính dai dẳng
Biến chứng vùng mắt và thần kinh
Một số biến chứng hiếm nhưng nguy hiểm gồm:
- Viêm ổ mắt
- Viêm thần kinh thị giác
- Áp xe não
- Viêm màng não
Do đó, không nên xem nhẹ viêm xoang ở trẻ em dù chỉ là nghẹt mũi kéo dài.
Cách phòng ngừa viêm xoang hiệu quả cho trẻ
Phòng bệnh vẫn luôn là giải pháp tốt nhất. Để hạn chế nguy cơ viêm xoang ở trẻ em, phụ huynh nên áp dụng các biện pháp sau.
Điều trị dứt điểm bệnh cảm cúm và viêm mũi
Ngay khi trẻ có dấu hiệu nhiễm lạnh hoặc dị ứng, cần theo dõi sát và đưa đi khám nếu kéo dài. Không tự ý dùng kháng sinh.
Giữ môi trường sống sạch và thông thoáng
- Tránh khói thuốc lá
- Hạn chế bụi mịn, nấm mốc
- Không để phòng điều hòa quá khô
Dùng máy tạo ẩm có thể hỗ trợ tốt cho trẻ dễ mắc viêm xoang ở trẻ em.
Vệ sinh mũi đúng cách mỗi ngày
Cha mẹ có thể rửa mũi nhẹ nhàng bằng:
- Nước muối sinh lý
- Nước biển sâu dạng xịt
Điều này giúp giảm ứ đọng dịch và hạn chế vi khuẩn phát triển.
Tăng sức đề kháng cho trẻ
- Ăn đủ chất, bổ sung vitamin
- Uống đủ nước
- Ngủ đủ giấc
- Tiêm phòng đầy đủ
Trẻ khỏe mạnh sẽ giảm nguy cơ mắc viêm xoang ở trẻ em đáng kể.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi:
- Nghẹt mũi kéo dài trên 10 ngày
- Sốt tái diễn nhiều lần
- Ho đêm liên tục
- Dịch mũi hôi, đặc, đổi màu
- Mắt sưng hoặc đau vùng mặt
Bác sĩ Tai Mũi Họng sẽ giúp chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp, tránh biến chứng nguy hiểm của viêm xoang ở trẻ em.
Kết luận
Có thể thấy, viêm xoang ở trẻ em không phải bệnh hiếm gặp nhưng rất dễ bị bỏ qua do triệu chứng không điển hình. Việc nhận biết sớm dấu hiệu, điều trị đúng và chăm sóc trẻ khoa học sẽ giúp bé nhanh hồi phục, tránh bệnh kéo dài và tái phát. Cha mẹ đừng chủ quan khi trẻ nghẹt mũi lâu ngày hoặc ho nhiều về đêm. Một lần thăm khám kịp thời có thể ngăn chặn những biến chứng đáng tiếc và giúp trẻ phát triển khỏe mạnh hơn.