Trong những tháng đầu đời, giấc ngủ đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển thể chất và não bộ của trẻ. Tuy nhiên, không ít cha mẹ rơi vào tình trạng lo lắng khi bé ngủ chập chờn, hay giật mình hoặc quấy khóc về đêm. Lúc này, câu hỏi phổ biến nhất chính là trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao để cải thiện an toàn và hiệu quả. Thực tế, khó ngủ có thể đến từ nhiều yếu tố sinh lý bình thường, nhưng cũng có trường hợp là dấu hiệu bệnh lý cần được theo dõi kỹ.
Giấc ngủ của trẻ sơ sinh diễn ra như thế nào?
Trẻ sơ sinh không ngủ sâu liên tục như người lớn. Các bé thường ngủ thành nhiều giấc ngắn, mỗi giấc chỉ khoảng 1–2 giờ.
Chu kỳ ngủ ở trẻ khác người lớn ra sao?
Giấc ngủ của trẻ gồm hai giai đoạn chính:
- REM (ngủ nông, dễ giật mình)
- Non-REM (ngủ sâu, ít cử động)
Chu kỳ ngủ của trẻ sơ sinh chỉ khoảng 50 phút, ngắn hơn người trưởng thành nên bé dễ tỉnh hơn. Điều này giải thích vì sao nhiều cha mẹ luôn thắc mắc trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao trong giai đoạn đầu đời.
Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh khó ngủ thường gặp
Có rất nhiều yếu tố tác động đến giấc ngủ của bé. Dưới đây là các nguyên nhân phổ biến nhất.
Nguyên nhân sinh lý bình thường
Trong những tuần đầu, hệ thần kinh của trẻ chưa hoàn thiện, phản xạ giật mình còn mạnh. Vì vậy bé dễ thức giấc khi có tiếng động nhỏ hoặc thay đổi ánh sáng. Nếu cha mẹ hiểu rõ điều này sẽ bớt căng thẳng hơn khi gặp tình trạng trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Trẻ khó ngủ do bệnh lý tiềm ẩn
Một số vấn đề sức khỏe có thể khiến bé ngủ không yên:
- Viêm đường hô hấp, nghẹt mũi
- Trào ngược dạ dày thực quản
- Viêm tai giữa
- Thiếu vitamin D, canxi
Nếu bé khó ngủ kéo dài kèm sốt, thở khò khè, quấy khóc bất thường thì cha mẹ cần đưa bé đi khám ngay. Đây là lưu ý quan trọng khi xử lý trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Bé ngủ ngày quá nhiều nên thức đêm
Trẻ sơ sinh ngủ nhiều là bình thường, nhưng nếu bé ngủ quá lâu ban ngày sẽ dẫn đến thức đêm liên tục. Điều chỉnh lịch sinh hoạt sẽ giúp cải thiện đáng kể.
Môi trường ngủ không phù hợp
Các yếu tố như:
- Phòng quá nóng hoặc quá lạnh
- Ánh sáng mạnh vào ban đêm
- Tiếng ồn lớn
- Cha mẹ dùng điện thoại gần bé
đều có thể làm bé khó ngủ. Đây là nguyên nhân cực kỳ phổ biến khiến nhiều gia đình loay hoay trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Tã ướt, quần áo gây khó chịu
Một chiếc tã đầy, quần áo bí bách hay chăn quá dày có thể làm bé khó chịu và tỉnh giấc liên tục.
Bé thiếu dưỡng chất
Thiếu sắt, magie hoặc vitamin D có thể khiến bé ngủ không sâu, hay quấy khóc. Cha mẹ nên tham khảo bác sĩ trước khi bổ sung.
Trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao? 7 cách cải thiện hiệu quả
Dưới đây là những biện pháp được chuyên gia khuyến nghị, vừa an toàn vừa dễ áp dụng tại nhà.
Tập cho bé phân biệt ngày và đêm
Ban ngày nên cho bé tiếp xúc ánh sáng tự nhiên, trò chuyện nhẹ nhàng. Ban đêm giữ không gian yên tĩnh, ánh sáng dịu. Đây là bước đầu quan trọng nếu cha mẹ không biết trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Dạy trẻ tự ngủ thay vì phụ thuộc bồng bế
Nếu bé quen ngủ trên tay, bé sẽ khó tự ngủ khi đặt xuống giường. Cha mẹ nên tập vỗ nhẹ, ru bằng âm nhạc thay vì bế liên tục.
Xây dựng “nghi thức ngủ” cố định
Trước giờ ngủ, nên lặp lại các hoạt động nhẹ nhàng như:
- Tắm nước ấm
- Thay tã sạch
- Hát ru
- Tắt bớt đèn
Điều này giúp bé nhận biết đến giờ ngủ và trả lời hiệu quả cho câu hỏi trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Quấn khăn đúng cách giúp bé an tâm
Quấn khăn mỏng vừa phải sẽ tạo cảm giác như trong bụng mẹ, giúp bé giảm giật mình. Tuy nhiên không quấn quá chặt và chỉ nên áp dụng trong 2 tháng đầu.
Massage nhẹ nhàng trước khi ngủ
Massage vùng lưng, chân, tay giúp bé thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn. Đây cũng là mẹo hữu ích khi cha mẹ tìm giải pháp trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Đảm bảo không gian ngủ an toàn
Cha mẹ nên chú ý:
- Nhiệt độ phòng khoảng 26–28°C
- Không để gối mềm, thú nhồi bông trong nôi
- Đặt bé nằm ngửa khi ngủ
Những điều này giúp phòng tránh nguy cơ đột tử SIDS.
Khi nào cần đưa bé đi khám?
Nếu bé có dấu hiệu sau, cha mẹ nên cho bé đến bệnh viện:
- Khó thở, thở rít
- Sốt cao
- Quấy khóc kéo dài bất thường
- Bỏ bú, sụt cân
Đây là điều quan trọng nhất khi xử trí trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao đúng chuẩn y khoa.
Một số lưu ý vàng để bé ngủ ngon hơn
Để giấc ngủ của bé được cải thiện rõ rệt, cha mẹ nên ghi nhớ:
- Không lạm dụng nôi điện, võng rung
- Hạn chế kích thích bé trước giờ ngủ
- Giữ lịch ngủ đều đặn mỗi ngày
- Tạo cảm giác an toàn bằng sự vỗ về dịu nhẹ
Những thói quen nhỏ sẽ giúp giải quyết triệt để vấn đề trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao.
Kết luận
Giấc ngủ của trẻ sơ sinh chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố từ sinh lý đến môi trường và sức khỏe. Phần lớn trường hợp là bình thường và sẽ cải thiện khi bé lớn dần. Tuy nhiên, cha mẹ vẫn cần quan sát sát sao, điều chỉnh thói quen sinh hoạt và tạo môi trường ngủ an toàn nhất cho con. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân và biết chính xác trẻ sơ sinh khó ngủ phải làm sao để bé ngủ sâu, khỏe mạnh và phát triển toàn diện.