Trẻ sơ sinh hay quấy khóc là tình trạng khiến nhiều cha mẹ hoang mang, đặc biệt khi bé khóc kéo dài mà không rõ lý do. Trong những tháng đầu đời, tiếng khóc là “ngôn ngữ” duy nhất để trẻ giao tiếp. Tuy nhiên, không phải lúc nào khóc cũng đơn giản chỉ vì đói hay buồn ngủ. Việc hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ chăm sóc bé tốt hơn và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh quấy khóc không rõ lý do
Trẻ sơ sinh hay quấy khóc có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phần lớn là sinh lý bình thường, nhưng vẫn có một tỷ lệ nhỏ liên quan đến bệnh lý.
Khóc là cách giao tiếp tự nhiên của trẻ
Trong 3 tháng đầu, trẻ khóc nhiều là điều phổ biến. Bé chưa thể nói hay biểu đạt bằng hành động, nên khóc chính là cách duy nhất để thể hiện nhu cầu. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc thường giảm dần khi bé lớn hơn, nhất là sau mốc 3 tháng tuổi.
Các nguyên nhân sinh lý thường gặp
Phần lớn trường hợp trẻ khóc dai dẳng là do những nhu cầu sinh hoạt hàng ngày.
Bé đói hoặc muốn bú
Đói là nguyên nhân phổ biến nhất. Trẻ có thể khóc lớn, tìm ti và ngừng ngay khi được bú. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc vì đói thường xảy ra theo chu kỳ vài giờ/lần.
Buồn ngủ nhưng khó vào giấc
Nhiều bé quấy khóc không phải vì thiếu ngủ mà vì quá mệt. Khi môi trường quá sáng hoặc ồn, trẻ càng khó tự ngủ. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc trong trường hợp này cần được ru nhẹ và đặt vào không gian yên tĩnh.
Tã bẩn, hăm da hoặc khó chịu cơ thể
Một chiếc tã ướt hay làn da bị kích ứng cũng đủ khiến trẻ khóc liên tục. Cha mẹ nên kiểm tra tã thường xuyên. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc đôi khi chỉ vì cảm giác khó chịu nhỏ nhưng kéo dài.
Quá nóng hoặc quá lạnh
Thân nhiệt trẻ sơ sinh rất nhạy cảm. Mặc quá nhiều lớp áo hoặc để bé lạnh đều khiến bé bứt rứt. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc do nhiệt độ thường kèm theo dấu hiệu đỏ mặt hoặc lạnh tay chân.
Đau bụng, đầy hơi, colic
Đau bụng là nguyên nhân khiến bé khóc tái diễn, đặc biệt vào chiều tối. Nếu bé khóc hơn 3 giờ mỗi ngày, lặp lại nhiều ngày, có thể là colic. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc do đau bụng thường co chân, đỏ mặt và khó dỗ.
Nguyên nhân bệnh lý cần đặc biệt lưu ý
Dù hiếm gặp, nhưng những nguyên nhân bệnh lý có thể nguy hiểm và cần phát hiện sớm. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc kéo dài đôi khi là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe nghiêm trọng.
Nhiễm trùng hoặc sốt kín đáo
Trẻ nhỏ có thể bị viêm tai, viêm phổi hoặc nhiễm trùng đường tiểu mà biểu hiện duy nhất là quấy khóc. Cha mẹ không nên chủ quan nếu trẻ sơ sinh hay quấy khóc kèm bỏ bú hoặc li bì.
Các vấn đề tiêu hóa nguy hiểm
Một số bệnh như lồng ruột, xoắn ruột có thể khiến trẻ đau dữ dội và khóc thét. Đây là tình huống cấp cứu vì trẻ sơ sinh hay quấy khóc bất thường có thể là dấu hiệu đe dọa tính mạng.
Chấn thương hoặc đau âm thầm
Trẻ có thể bị va chạm, côn trùng đốt hoặc tổn thương nhẹ nhưng gây đau. Nếu bé khóc khi chạm vào, cần thăm khám ngay. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc không phải lúc nào cũng do nhu cầu sinh lý.
Cha mẹ nên làm gì khi bé khóc không ngừng?
Trẻ sơ sinh hay quấy khóc sẽ khiến người chăm sóc căng thẳng, nhưng điều quan trọng nhất là giữ bình tĩnh. Trước hết, hãy kiểm tra lần lượt:
- Bé có đói không?
- Tã có bẩn không?
- Bé có quá nóng/lạnh?
- Bé có dấu hiệu đau bụng?
Những cách giúp bé dễ chịu hơn
Trẻ sơ sinh hay quấy khóc có thể giảm đáng kể nếu cha mẹ thử các biện pháp sau:
- Ôm bé áp sát để bé cảm thấy an toàn
- Nói chuyện nhẹ nhàng, vỗ về
- Massage bụng theo chiều kim đồng hồ
- Cho bé nghe nhạc ru hoặc tiếng ồn trắng
- Duy trì lịch sinh hoạt đều đặn
- Thử cho bé ngậm ti giả nếu phù hợp
Trẻ sơ sinh hay quấy khóc đôi khi chỉ cần cảm giác được yêu thương và gần gũi.
Khi nào cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?
Đây là phần quan trọng nhất mà cha mẹ cần ghi nhớ. Không phải mọi tiếng khóc đều nguy hiểm, nhưng một số dấu hiệu bắt buộc phải đi khám. Trẻ sơ sinh hay quấy khóc cần được đưa đến cơ sở y tế ngay nếu có các biểu hiện sau:
Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm
- Trẻ dưới 1 tháng tuổi và có hành vi bất thường
- Sốt ở trẻ dưới 8 tuần tuổi
- Thóp phồng hoặc sưng đầu
- Nôn liên tục, không giữ được sữa
- Khóc thét khi chạm vào hoặc bế bé
- Khóc không dứt hơn 2 giờ dù đã dỗ
- Bé bỏ bú hoặc bú rất ít trên 8 giờ
- Bìu sưng hoặc có dấu hiệu đau rõ rệt
Trẻ sơ sinh hay quấy khóc trong những trường hợp này không nên chờ đợi tại nhà.
Kết luận
Trẻ sơ sinh hay quấy khóc là tình trạng thường gặp và phần lớn không nguy hiểm. Bé có thể khóc vì đói, buồn ngủ, đau bụng hoặc khó chịu nhỏ. Tuy nhiên, cha mẹ cũng cần chú ý các dấu hiệu cảnh báo như sốt, nôn, bỏ bú, thóp phồng hay khóc kéo dài bất thường.
Việc quan sát kỹ và đưa trẻ đi khám đúng lúc chính là cách tốt nhất để bảo vệ con yêu trong giai đoạn đầu đời.