Tiêu chảy là một trong những vấn đề tiêu hóa phổ biến nhất ở trẻ nhỏ. Tuy nhiên, điều khiến nhiều cha mẹ lo lắng không nằm ở việc bé đi ngoài phân lỏng, mà chính là nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải – nguyên nhân hàng đầu gây biến chứng nặng. Vậy trẻ bị tiêu chảy nên làm gì để xử trí đúng, an toàn và giúp bé nhanh hồi phục tại nhà? Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn theo khuyến nghị y khoa và nguyên tắc chăm sóc chuẩn.

Tổng quan y khoa về tiêu chảy ở trẻ nhỏ

Tiêu chảy được hiểu là tình trạng trẻ đi ngoài phân lỏng hoặc tóe nước từ 3 lần trở lên trong 24 giờ. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêu chảy vẫn là nguyên nhân phổ biến gây mất nước ở trẻ dưới 5 tuổi nếu không được chăm sóc đúng cách.

Nguyên nhân thường gặp gây tiêu chảy

Trước khi xác định trẻ bị tiêu chảy nên làm gì, mẹ cần hiểu một số nguyên nhân phổ biến:

Virus (Rotavirus, Norovirus) – hay gặp nhất ở trẻ nhỏ
Nhiễm khuẩn do thực phẩm, nước uống không sạch
Rối loạn tiêu hóa khi thay đổi chế độ ăn
Dùng kháng sinh gây mất cân bằng hệ vi sinh
Dị ứng hoặc không dung nạp lactose

Dấu hiệu nhận biết tiêu chảy ở trẻ

Một số biểu hiện điển hình gồm:

Đi ngoài nhiều lần, phân lỏng
Trẻ mệt, quấy khóc hoặc bỏ bú
Có thể kèm nôn ói
Sút cân nhẹ do mất nước
Phân có thể xanh, vàng hoặc tanh

Trẻ bị tiêu chảy nên làm gì để xử trí đúng tại nhà?

Khi bé tiêu chảy, nguyên tắc quan trọng nhất không phải là “cầm ngay tiêu chảy”, mà là:

Bù nước – duy trì dinh dưỡng – theo dõi dấu hiệu nguy hiểm

Dưới đây là hướng dẫn chuyên sâu giúp mẹ biết rõ trẻ bị tiêu chảy nên làm gì.

Bù nước và điện giải là ưu tiên số 1

Trong y khoa nhi, mất nước do tiêu chảy là nguyên nhân nguy hiểm nhất.

Oresol (ORS) – giải pháp chuẩn WHO

Nếu mẹ phân vân trẻ bị tiêu chảy nên làm gì, câu trả lời đầu tiên luôn là: cho uống oresol đúng cách.

Pha đúng tỉ lệ gói thuốc theo hướng dẫn
Không pha đặc hoặc thêm đường
Cho trẻ uống từng thìa nhỏ (đặc biệt dưới 2 tuổi)

Khi trẻ nôn thì xử lý thế nào?

Ngừng uống 5–10 phút
Sau đó tiếp tục uống từng ngụm nhỏ
Không ép uống quá nhanh

Tiếp tục cho bé bú và ăn uống đầy đủ

Một sai lầm phổ biến là cho trẻ nhịn ăn. Thực tế, bác sĩ luôn khuyến nghị: Trẻ tiêu chảy vẫn cần dinh dưỡng để phục hồi niêm mạc ruột.

Với trẻ bú mẹ

Sữa mẹ giúp:

Bổ sung nước tự nhiên
Tăng miễn dịch
Giảm nguy cơ tiêu chảy kéo dài

Đây là phần quan trọng khi mẹ hỏi trẻ bị tiêu chảy nên làm gì.

Với trẻ ăn dặm

Mẹ nên chọn thức ăn mềm, dễ tiêu:

Cháo trắng
Chuối chín
Khoai tây nghiền
Súp cà rốt

Trẻ bị tiêu chảy nên làm gì? Chế độ ăn hỗ trợ phục hồi nhanh

Ngoài việc ăn đủ, mẹ cần ăn đúng loại thực phẩm.

Súp cà rốt – hỗ trợ làm đặc phân: Cà rốt chứa pectin giúp hấp thu nước trong ruột, giảm kích thích tiêu hóa. Nếu mẹ chưa biết trẻ bị tiêu chảy nên làm gì trong bữa ăn, súp cà rốt là lựa chọn an toàn.
Nước gạo rang – phương pháp dân gian dễ áp dụng: Nước gạo rang có tác dụng bổ sung nước nhẹ, dễ uống và phù hợp với trẻ tiêu chảy nhẹ.