Ho là phản xạ tự nhiên giúp cơ thể tống dịch nhầy, bụi bẩn hoặc tác nhân gây kích ứng ra khỏi đường thở. Tuy nhiên, khi trẻ ho ban đêm nhiều hơn ban ngày, các cơn ho thường dai dẳng, làm bé mất ngủ, quấy khóc và khiến cha mẹ lo lắng. Thực tế, trẻ ho ban đêm không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng đây có thể là dấu hiệu cảnh báo những bệnh lý đường hô hấp, dị ứng hoặc môi trường ngủ chưa phù hợp. Điều quan trọng là phụ huynh cần hiểu đúng nguyên nhân để chăm sóc kịp thời và tránh biến chứng.
Nguyên nhân khiến trẻ ho nhiều hơn vào ban đêm
Có rất nhiều yếu tố khiến trẻ ho ban đêm trở nên rõ rệt hơn, đặc biệt khi bé đang ngủ sâu hoặc nằm lâu ở một tư thế.
Thay đổi hoạt động thần kinh và hormone về đêm
Ban đêm, hệ thần kinh phó giao cảm hoạt động mạnh hơn, dễ làm co thắt đường thở và tăng phản xạ ho. Đồng thời, hormone cortisol – chất giúp chống viêm tự nhiên – cũng giảm xuống khi cơ thể nghỉ ngơi. Điều này khiến trẻ ho ban đêm thường nặng hơn so với ban ngày.
Không khí lạnh và khô làm kích thích đường thở
Nhiệt độ ban đêm thường giảm, nhất là thời điểm giao mùa. Khi không khí lạnh và hanh khô, niêm mạc họng dễ bị kích ứng, làm bé ho nhiều hơn. Đây là nguyên nhân rất phổ biến khiến trẻ ho ban đêm liên tục, nhất là ở trẻ có cơ địa nhạy cảm.
Dịch mũi chảy xuống họng khi bé nằm ngủ
Với trẻ bị cảm lạnh, viêm mũi hoặc viêm xoang, dịch nhầy thường chảy ngược xuống cổ họng khi nằm. Điều này khiến bé ngứa rát và kích thích ho, đôi khi kèm nôn trớ. Không ít trường hợp trẻ ho ban đêm xuất phát từ tình trạng nghẹt mũi kéo dài.
Một số bệnh lý thường gặp gây ho ban đêm
Ngoài yếu tố sinh lý, trẻ ho ban đêm cũng có thể liên quan đến nhiều bệnh cần được theo dõi sát.
Viêm đường hô hấp trên hoặc viêm phế quản
Khi bé bị viêm họng, viêm thanh quản, viêm phế quản, đường thở tiết nhiều đờm hơn. Ban ngày trẻ hoạt động nên dịch có thể được tống ra ngoài, nhưng ban đêm dịch ứ đọng khiến trẻ ho ban đêm nặng hơn.
Hen suyễn hoặc co thắt phế quản
Hen suyễn thường biểu hiện rõ vào ban đêm với các cơn ho kéo dài, khó thở nhẹ hoặc thở khò khè. Nếu trẻ ho ban đêm lặp đi lặp lại nhiều tuần, đặc biệt kèm khó thở, cha mẹ nên nghĩ đến nguy cơ hen và đưa bé khám chuyên khoa.
Trào ngược dạ dày – thực quản
Một số trẻ bị trào ngược, khi nằm ngủ axit từ dạ dày có thể kích thích vùng họng và khí quản gây ho. Đây là nguyên nhân ít được chú ý nhưng lại khá phổ biến, nhất là khi trẻ ho ban đêm kèm theo nôn trớ hoặc ho sau ăn.
Môi trường ngủ cũng có thể khiến bé ho nhiều hơn
Không chỉ do bệnh, nhiều trường hợp trẻ ho ban đêm lại đến từ chính không gian phòng ngủ.
Phòng nhiều bụi, lông thú hoặc chăn gối không sạch
Bụi mịn, nấm mốc, lông thú cưng có thể gây dị ứng đường hô hấp. Khi bé hít phải trong lúc ngủ, phản xạ ho dễ xuất hiện. Cha mẹ nên giặt ga gối thường xuyên, giữ phòng thông thoáng để hạn chế trẻ ho ban đêm tái phát.
Điều hòa quá lạnh hoặc độ ẩm thấp
Nếu phòng dùng điều hòa liên tục mà không có máy tạo ẩm, niêm mạc họng trẻ sẽ khô và dễ kích ứng. Đây là lý do nhiều bé trẻ ho ban đêm nhiều hơn hẳn khi ngủ máy lạnh.
Cha mẹ nên làm gì khi trẻ ho ban đêm?
Việc xử trí đúng cách sẽ giúp bé dễ chịu hơn và giảm nguy cơ biến chứng.
Giữ đường thở thông thoáng
Cha mẹ có thể nhỏ nước muối sinh lý 0,9% để làm loãng dịch nhầy và giúp bé dễ thở. Điều này đặc biệt hữu ích khi trẻ ho ban đêm do nghẹt mũi.
Cho bé uống đủ nước
Nước giúp làm dịu cổ họng, giảm khô rát và hỗ trợ tống đờm. Với trẻ lớn hơn, có thể uống nước ấm hoặc súp loãng để giảm cơn ho.
Kê cao đầu khi ngủ
Nằm đầu thấp khiến dịch mũi và đờm chảy xuống họng nhiều hơn. Vì vậy, kê gối cao nhẹ sẽ giúp hạn chế trẻ ho ban đêm và ngủ ngon hơn.
Không cho trẻ ăn sát giờ ngủ
Ăn quá gần giờ ngủ dễ làm tăng nguy cơ trào ngược. Nếu bé có tiền sử nôn trớ, cha mẹ càng nên chú ý để tránh trẻ ho ban đêm do axit kích thích cổ họng.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Phần lớn trường hợp ho đêm sẽ giảm sau vài ngày chăm sóc. Tuy nhiên, cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện nếu:
- Trẻ ho ban đêm kéo dài trên 7 ngày không cải thiện
- Ho kèm sốt cao, thở rít, khó thở
- Ho có đờm đặc xanh vàng hoặc ho ra máu
- Bé bỏ bú, mệt lả, co giật
- Ho dữ dội thành cơn dài, nghi ngờ ho gà
Những dấu hiệu này cho thấy tình trạng có thể nghiêm trọng và cần can thiệp y khoa sớm.
Kết luận
Trẻ ho ban đêm là vấn đề thường gặp và có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ thay đổi thời tiết, dịch mũi chảy xuống họng cho tới hen suyễn hoặc trào ngược. Điều quan trọng là cha mẹ cần quan sát kỹ tần suất ho, triệu chứng đi kèm và môi trường ngủ của bé. Chăm sóc đúng cách tại nhà, giữ ấm, vệ sinh mũi họng và đưa trẻ khám khi cần sẽ giúp bé nhanh hồi phục và tránh biến chứng nguy hiểm.