Chảy nước mũi là một trong những tình trạng phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt là vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột. Dù đa phần không quá nguy hiểm, nhưng nếu cha mẹ chủ quan hoặc chăm sóc sai cách, trẻ có thể gặp phải biến chứng như viêm xoang, viêm phế quản, thậm chí viêm phổi. Đặc biệt, với trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi, hệ miễn dịch còn non nớt nên cần được chăm sóc đúng và theo dõi cẩn thận ngay từ những dấu hiệu đầu tiên. Trong bài viết này, bạn sẽ hiểu rõ nguyên nhân, cách xử lý an toàn tại nhà và dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám sớm.
Nguyên nhân khiến trẻ bị chảy nước mũi
Chảy nước mũi thực chất là phản ứng tự nhiên của cơ thể nhằm bảo vệ hệ hô hấp trước các tác nhân gây hại. Với trẻ nhỏ, tình trạng này xảy ra càng thường xuyên hơn.
Nhiễm lạnh và thay đổi thời tiết
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất là cảm lạnh. Khi trời trở lạnh hoặc trẻ ra nhiều mồ hôi rồi bị gió thổi, niêm mạc mũi sẽ kích thích tiết dịch. Đặc biệt, trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi thường dễ gặp tình trạng này hơn do cơ thể chưa thích nghi tốt với môi trường.
Virus cảm cúm và nhiễm trùng đường hô hấp
Các loại virus như cúm, RSV có thể khiến trẻ hắt hơi liên tục, nước mũi trong rồi chuyển đặc dần. Nếu dịch mũi chuyển sang vàng xanh thì nguy cơ nhiễm khuẩn cao. Đây cũng là tình huống cha mẹ cần lưu ý khi trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi kéo dài nhiều ngày.
Dị ứng và tác nhân môi trường
Bụi mịn, lông thú, phấn hoa hoặc khói thuốc cũng có thể khiến trẻ bị kích ứng, dẫn đến sổ mũi, nghẹt mũi dai dẳng. Trong trường hợp trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi, cần hạn chế tuyệt đối môi trường ô nhiễm hoặc có mùi hóa chất mạnh.
Cách xử lý khi trẻ bị chảy nước mũi tại nhà
Khi trẻ mới có dấu hiệu sổ mũi nhẹ, cha mẹ hoàn toàn có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản để giảm khó chịu và phòng bệnh tiến triển nặng hơn.
Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý
Đây là cách phổ biến và an toàn nhất cho trẻ nhỏ. Với trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi, cha mẹ nên sử dụng nước muối sinh lý 0.9% và nhỏ đúng liều.
Hướng dẫn nhỏ mũi đúng cách
- Làm ấm chai nước muối bằng cách ngâm trong nước ấm
- Đặt bé nằm ngửa, đầu hơi ngả nhẹ
- Nhỏ mỗi bên 2–3 giọt
- Chờ khoảng 30 giây để dịch nhầy loãng hơn
Lưu ý: trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi không nên nhỏ quá nhiều lần liên tục vì có thể làm khô niêm mạc.
Hút dịch mũi đúng cho trẻ
Nếu trẻ chưa biết xì mũi, cha mẹ có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng. Với trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi, thao tác cần nhẹ nhàng tránh làm tổn thương niêm mạc.
Các bước hút mũi an toàn
- Bóp xẹp bóng hút trước
- Đặt nhẹ đầu hút vào mũi bé
- Buông tay để hút dịch nhầy ra ngoài
- Vệ sinh dụng cụ ngay sau khi dùng
Không nên hút mũi quá mạnh hoặc quá nhiều lần trong ngày.
Giữ ẩm không khí và làm thoáng đường thở
Không khí khô khiến dịch mũi đặc lại và trẻ khó thở hơn. Cha mẹ nên:
- Dùng máy tạo độ ẩm
- Cho trẻ tắm nước ấm nhanh
- Tránh để phòng máy lạnh quá lạnh
Những biện pháp này đặc biệt hữu ích khi trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi vào ban đêm.
Bổ sung nước và dinh dưỡng đầy đủ
Nước giúp làm loãng dịch nhầy, hỗ trợ trẻ dễ chịu hơn. Cha mẹ nên:
- Cho trẻ bú mẹ nhiều hơn
- Với trẻ lớn: uống thêm nước ấm, nước trái cây
- Ưu tiên cháo, súp loãng để dễ tiêu hóa
Nếu trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất để tăng sức đề kháng.
Một số mẹo dân gian hỗ trợ (đúng cách)
Cha mẹ có thể kết hợp các biện pháp giữ ấm:
- Massage dầu tràm ở lòng bàn chân
- Mang tất khi ngủ
- Kê cao đầu nhẹ để tránh nghẹt mũi
Tuy nhiên, tuyệt đối không tự ý xông tinh dầu trực tiếp cho trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi vì có thể gây kích ứng.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?
Không phải trường hợp nào cũng có thể tự chăm sóc tại nhà. Một số dấu hiệu cảnh báo cho thấy trẻ cần được khám sớm.
Dấu hiệu nguy hiểm cha mẹ không được bỏ qua
Nếu trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi kèm theo các biểu hiện sau, hãy đưa trẻ đến bệnh viện ngay:
- Sốt trên 38°C
- Khó thở, thở rít
- Bú kém hoặc bỏ bú
- Nước mũi xanh đặc kéo dài nhiều ngày
- Ho nhiều, nôn ói
- Tím tái môi hoặc đầu ngón tay
Đặc biệt, trẻ dưới 3 tháng tuổi có nguy cơ cao hơn nên cần theo dõi sát sao.
Cách phòng ngừa trẻ chảy nước mũi hiệu quả
Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Cha mẹ có thể giảm nguy cơ tái phát bằng những cách sau:
- Giữ ấm vùng cổ, ngực, bàn chân
- Rửa tay thường xuyên trước khi bế trẻ
- Tránh khói thuốc và môi trường bụi
- Cho trẻ bú mẹ đầy đủ
- Tiêm phòng đúng lịch
Việc chăm sóc đúng giúp hạn chế tình trạng trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi tái đi tái lại nhiều lần.
Kết luận
Chảy nước mũi ở trẻ tuy phổ biến nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt với trẻ nhỏ. Cha mẹ cần biết cách vệ sinh mũi đúng, giữ ấm, bổ sung dinh dưỡng và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường. Nếu trẻ sơ sinh bị chảy nước mũi kéo dài hoặc kèm sốt, khó thở, bỏ bú, hãy đưa trẻ đi khám sớm để tránh biến chứng nguy hiểm.